Berghuis khai hỉnh: Ajax dưới thời Sánchez đã thoát khỏi 'ngửa đồng xu' — nhưng cuộc đua tới ngôi vương Eredivisie vẫn là một canh bạc mở

Trận đấu với Telstar cuối tuần qua không phải là một sự kiện đáng nhớ trong lịch sử Ajax. Một chiến thắng trước đối thủ hạng dưới, ghi một bàn và kiến tạo hai lần cho Steven Berghuis — con số thống kê tầm thường nếu đặt nó trong bối cảnh Champions League hay thậm chí là một trận đấu căng thẳng ở Eredivisie. Nhưng với Berghuis, với những ai đã theo dõi Ajax trải qua mùa giải tồi tệ nhất trong vòng một thập kỷ, trận đấu ấy mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Nó không phải điểm đến. Nó là điểm khởi đầu cho một câu chuyện mà tôi đã chờ đợi từ khi mùa giải trước khép lại trong mớ hỗn độn không thể cứu vãn.

Quảng Châu dạy tôi rằng tiền không mua được trận đấu, nhưng mua được kẻ đứng cạnh. Ajax, dù không còn là đế chế tài chính ngày xưa, vẫn có đủ nền tảng để thu hút những nhân vật có thể thay đổi hệ thống. Và Míchel Sánchez, vị HLV mà giới bình luận Hà Lan đặt cho biệt danh "gã Tây Ban Nha lạc vào Amsterdam", có thể chính là mảnh ghép mà Johan Cruyff từng mơ tới trong những bản thiết kế chiến thuật cuối cùng của đời mình. Tôi không nói điều này để tung hô ai. Tôi nói điều này bởi vì Berghuis — cầu thủ đã trải qua ba đời HLV trong vòng một mùa giải — đã lên tiếng, và lời nói của anh ấy phải được đặt trên bàn cân phân tích, không phải bị chôn vùi dưới những con số thống kê hời hợt.

Bối cảnh: Mùa giải của những đồng xu ngửa

Để hiểu tại sao phát biểu của Berghuis lại quan trọng, cần quay lại mùa giải trước — một trong những chương đen tối nhất của Ajax kể từ khi họ bắt đầu xây dựng lại dưới thời Erik ten Hag. CLB đã sa thải hai HLV trưởng chỉ trong một mùa giải. Mỗi lần thay người, đội bóng lại được hứa hẹn về một tương lai tươi sáng hơn. Mỗi lần thay người, thực tế lại chìm sâu hơn vào bất ổn. Đây không phải là câu chuyện của một đội bóng thiếu tài năng. Ajax mùa trước sở hữu đội hình không hề tệ — nếu không muốn nói là vẫn thuộc hàng top của Eredivisie. Vấn đề nằm ở chỗ hoàn toàn khác: không ai biết đội bóng đang chơi bóng đá gì.

Berghuis, trong một cuộc phỏng vấn với kênh CLB mà tôi đã xem lại ba lần để nắm từng sắc thái ngôn từ, mô tả mùa giải trước bằng một hình ảnh cực kỳ trực quan. Anh nói: "Bạn không thực sự biết mình nên kỳ vọng điều gì." Đây là một tuyên bố gây sốc từ một cầu thủ kỳ cựu như Berghuis — người đã chơi bóng ở nhiều môi trường, từ Feyenoord đến Feyenoord lại, rồi đến Ajax. Khi một cầu thủ 33 tuổi, đang ở giai đoạn cuối sự nghiệp, công khai thừa nhận rằng anh không hiểu đội bóng của mình đang hướng tới đâu, đó không còn là vấn đề chiến thuật. Đó là vấn đề về cấu trúc quản lý.

Tôi sinh ra để nói điều người khác nghĩ nhưng không dám nói. Mùa giải trước của Ajax không phải là thất bại về nhân sự. Nó là thất bại về tầm nhìn. Hai lần sa thải HLV không phải vì các HLV ấy dốt nát — Heitinga, Grim, García, mỗi người đều có bản sắc chuyên môn riêng — mà vì CLB không bao giờ cho họ đủ thời gian và không gian để xây dựng điều gì đó có ý nghĩa. Đây là mô hình quản lý kiểu "đốt đuốc rồi thay người cầm đuốc" — và kết quả là bóng đá của Ajax trở nên không thể đoán trước theo cách tồi tệ nhất, không phải theo cách mà các đội bóng lớn vẫn tự hào về sự bất định chiến thuật.

Phân tích cốt lõi: Từ hỗn loạn đến kế hoạch rõ ràng

Điều đầu tiên cần khẳng định: Míchel Sánchez không phải là một thiên tài chiến thuật được chứng minh qua số liệu. Tôi không có dữ liệu xG, PPDA hay bất kỳ metrics hiện đại nào để đưa ra kết luận cứng về hệ thống của ông. Đây là giới hạn thông tin mà bất kỳ nhà phân tích nào cũng phải thừa nhận. Nhưng tôi có một thứ quý giá hơn bất kỳ con số nào: phát ngôn trực tiếp từ một cầu thủ đã trải qua cả hai giai đoạn — hỗn loạn và ổn định — trong cùng một mùa giải.

Berghuis nói rằng dưới thời Sánchez, anh biết "nếu chúng tôi làm điều này, Ajax sẽ thắng." Câu nói ngắn gọn đến mức gần như bị bỏ qua trong các bản tin chính thống, nhưng nó chứa đựng một lớp ý nghĩa chiến thuật sâu sắc. Trong bóng đá hiện đại, sự khác biệt giữa một đội bóng top và một đội bóng tầm trung không nằm ở chất lượng cầu thủ — mà nằm ở mức độ rõ ràng của kế hoạch trước trận đấu. Một đội hạng giữa có thể có 11 cầu thủ giỏi. Một đội vô địch có kế hoạch mà cả 11 cầu thủ đều hiểu và tin tưởng.

Điều "này" mà Berghuis đề cập rất có thể bao gồm các yếu tố cốt lõi: cường độ pressing, tốc độ chuyển đổi trạng thái, và thiết kế bóng chết. Đây là những khía cạnh mà các đội bóng Hà Lan vốn nổi tiếng thế giới về phát triển — nhưng dưới thời các HLV tạm quyền mùa trước, tất cả đều bị xáo trộn. Mỗi HLV mới mang theo triết lý riêng, buộc đội bóng phải học lại từ đầu sau mỗi lần thay người. Đây là mô hình phá hoại cấu trúc — và nó đã khiến Ajax mất đi lợi thế sân nhà Johan Cruyff trong chính giải đấu mà họ từng thống trị.

Bằng chứng? Trận đấu với Telstar cho thấy Berghuis đã có 1 bàn thắng và 2 pha kiến tạo — không phải con số của một siêu sao, nhưng là con số của một cầu thủ biết rõ vai trò của mình trong hệ thống. Sự khác biệt nằm ở chỗ: mùa trước, những con số tương tự có thể xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Mùa này, chúng xuất hiện như kết quả tất yếu của một kế hoạch được thực thi đúng.

Góc nhìn phản trực giác: Cuộc đua tới ngôi vương là bẫy, không phải mục tiêu

Đây là nơi tôi chơi trội — và cũng là nơi tôi có thể bị phản bác. Theo đồng thuận hiện tại, Ajax đang trên đà phục hồi, Sánchez mang lại sự ổn định, và cuộc đua vô địch Eredivisie mùa này sẽ thú vị hơn bao giờ hết. Giám đốc kỹ thuật Jordi Cruyff đã nói rõ: ông muốn đội bóng "chiến đấu hết sức cho chức vô địch." Đây là lập trường chính thống, hợp lý, và hoàn toàn có thể hiểu được từ góc độ thể thao.

Nhưng tôi không đồng ý — và đây là lý do.

Berghuis, người đang ở giữa mùa giải cuối cùng trong sự nghiệp đỉnh cao, đã nói điều ngược lại với những gì CLB công bố. Anh tuyên bố rằng điều quan trọng là "cạnh tranh và cảm giác làm chủ đối thủ, bất kể kết quả." Đây là tuyên bố gây tranh cãi, nhưng nó chứa đựng một triết lý mà tôi đã thấy thành công ở những nơi không ai ngờ tới. Khi đội bóng tập trung vào quá trình thay vì kết quả, kết quả thường đến tự nhiên. Khi đội bóng tập trung vào danh hiệu như mục tiêu duy nhất, áp lực phá vỡ chính họ.

Croatia dạy tôi bài học đó. Năm 2026, cả thế giới cười khi tôi chọn họ vào chung kết. Tôi không chọn Croatia vì họ có Ramos hay Ronaldo. Tôi chọn họ vì họ có một hệ thống — 4-2-3-1 biến hóa — mà không ai chịu nhìn. Modric, Rakitic, Perisic, Mandzukic không phải là những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Nhưng họ hiểu vai trò của mình trong hệ thống tốt hơn bất kỳ đội nào khác tại World Cup. Đó mới là lý do họ vào chung kết.

Quay lại Ajax. Cuộc đua tới ngôi vương Eredivisie mùa này là bẫy. PSV Eindhoven và Feyenoord đã củng cố đội hình. Áp lực "phải vô địch" từ phía ban lãnh đạo có thể trở thành gánh nặng tâm lý cho một đội bóng vừa mới thoát khỏi giai đoạn hỗn loạn. Nếu Ajax đặt mục tiêu "vô địch" ngay từ đầu mùa, họ sẽ tạo áp lực không cần thiết lên Sánchez — người chỉ mới bắt đầu xây dựng hệ thống. Thay vào đó, nếu đội bóng tập trung vào việc trở thành đội "làm chủ đối thủ" trong mỗi trận đấu — như Berghuis gợi ý — họ có thể xây dựng nền tảng bền vững hơn, thay vì sụp đổ dưới áp lực kỳ vọng.

Đây là hot take của tôi: Ajax không nên nói về chức vô địch trong ba tháng đầu tiên của mùa giải. Họ nên nói về quá trình. Và nếu quá trình đúng, danh hiệu sẽ đến như sản phẩm phụ tự nhiên. Nếu không, ít nhất họ sẽ không phá vỡ cầu thủ trẻ và hệ thống mới bằng áp lực danh hiệu quá sớm.

Yếu tố phức tạp: Viktor Tsygankov và cuộc cạnh tranh vị trí

Không thể phân tích tình hình Ajax mà không nhắc đến Viktor Tsygankov. CLB đã ký hợp đồng với cầu thủ chạy cánh người Ukraine vào giai đoạn cuối kỳ chuyển nhượng — một động thái mà tôi đọc là tín hiệu hai mặt.

Mặt thứ nhất: Tsygankov là cầu thủ chất lượng. Anh là mối đe dọa trực tiếp đến vị trí của Berghuis, và sự hiện diện của anh buộc Berghuis phải duy trì phong độ ở mức cao nhất. Trong bóng đá, cạnh tranh lành mạnh là chất xúc tác cho sự tiến bộ. Đây là điều tích cực.

Mặt thứ hai: việc ký Tsygankov vào giai đoạn cuối kỳ chuyển nhượng cho thấy điều gì đó về tình hình nội bộ của Ajax. Đội bóng này có vấn đề về chiều sâu đội hình ở vị trí tấn công biên — và họ biết điều đó. Người ta cần dữ liệu để dự đoán. Tôi chỉ cần nhìn đám đông và đi ngược lại. Đám đông nói rằng Tsygankov là "sự củng cố tuyệt vời." Tôi nói rằng anh là biểu hiện của một vấn đề: Ajax đã không chuẩn bị đủ tốt cho mùa giải, và họ phải chạy đua với thời gian để lấp đầy khoảng trống.

Đây là rủi ro trung bình — không phải cao, cũng không phải thấp. Berghuis vẫn là cầu thủ kinh nghiệm nhất ở hàng tiền vệ tấn công của Ajax. Nhưng nếu Tsygankov hòa nhập nhanh và Sánchez bắt đầu xoay vòng đội hình để giữ thể lực, vị trí của Berghuis không còn được đảm bảo như trước. Và với một cầu thủ 33 tuổi, mất suất đá chính không chỉ là vấn đề thể thao — nó còn là vấn đề tâm lý.

Rủi ro: Những gì có thể phá vỡ kế hoạch

Mọi hệ thống đều có điểm giới hạn. Với Ajax dưới thời Sánchez, tôi nhận diện ba rủi ro chính cần theo dõi.

Thứ nhất: bất ổn HLV mùa trước đã tạo ra những vết nứt trong phòng thay đồ mà có thể chưa được hàn gắn hoàn toàn. Berghuis nói anh cần "bình yên và sự rõ ràng" — đây là cách nói của một người đã bị tổn thương. Trong bóng đá, những vết thương tâm lý không lành trong một tuần. Chúng tồn tại dưới bề mặt, chờ thời điểm bùng phát khi áp lực tăng cao.

Thứ hai: mẫu thử nghiệm quá nhỏ. Trận thắng Telstar là một trận đấu với đối thủ hạng dưới. Dữ liệu từ những trận đấu như thế này không đủ để kết luận rằng hệ thống của Sánchez đã hoạt động hiệu quả ở cấp độ Eredivisie. Khi Ajax gặp PSV hay Feyenoord, khi họ phải đối mặt với pressing cường độ cao và đối thủ nghiên cứu kỹ hệ thống của họ, mọi thứ có thể thay đổi.

Thứ ba: áp lực từ ban lãnh đạo. Jordi Cruyff muốn vô địch. Đây là mục tiêu chính đáng. Nhưng nếu kết quả không đến trong 10 vòng đầu, liệu CLB có kiên nhẫn với Sánchez hay lịch sử hai lần sa thải HLV sẽ lặp lại? Đây là câu hỏi mà tôi đặt ra — không phải để gây hoang mang, mà để chuẩn bị tinh thần cho kịch bản xấu nhất.

Bức tranh lớn: Ajax đang ở đâu trong hệ sinh thái Eredivisie?

Eredivisie không còn là sân chơi một mình Ajax. PSV đã xây dựng đội hình chiều sâu đáng gờm. Feyenoord dưới thời Arne Slot đã chứng minh rằng họ có thể cạnh tranh nghiêm túc. AZ Alkmaar và FC Twente cũng không còn là những đội bóng dễ bị bỏ qua. Cuộc đua vô địch mùa này không có sự khác biệt rõ ràng về tầm vóc — nó là cuộc cạnh tranh giữa những đội bóng gần như ngang bằng nhau.

Trong bối cảnh đó, điều tốt nhất Ajax có thể làm là không tự tạo thêm áp lực cho mình. Họ đã có quá đủ từ mùa giải trước. Sánchez cần thời gian — không phải vài tuần, mà vài tháng — để xây dựng hệ thống thực sự hoạt động. Và Berghuis, với vai trò cầu thủ kỳ cựu nhất trong đội hình, có thể trở thành chất kết dính giữa hệ thống mới và thế hệ cầu thủ trẻ đang dần trưởng thành.

Nhìn bức tranh từ góc độ của một người đã theo dõi bóng đá châu Âu suốt 18 năm, Ajax mùa này giống như một đội bóng đang học cách đứng dậy sau một cú ngã nặng nề. Họ không vội vàng. Họ không tuyên bố hùng hồn. Họ đơn giản là tập trung vào từng bước chân, từng trận đấu, từng quyết định chiến thuật. Đây là cách tiếp cận mà tôi tôn trọng — và cũng là cách tiếp cận mà tôi dự đoán sẽ mang lại kết quả bất ngờ cho những ai không kỳ vọng quá nhiều từ họ.

Cả thế giới cười khi tôi chọn Croatia. Chung cuộc, tôi là người cười cuối. Không phải vì tôi may mắn — mà vì tôi nhìn thấy điều mà người khác từ chối nhìn. Với Ajax, tôi không nói rằng họ sẽ vô địch. Tôi nói rằng họ đang đi đúng hướng — và đó là điều quan trọng hơn bất kỳ danh hiệu nào trong tháng 9.

Dự đoán có thể kiểm chứng:

Nếu sau 15 vòng đấu, Ajax vẫn duy trì được sự ổn định về mặt chiến thuật — không cần thiết phải dẫn đầu bảng — thì mô hình của Sánchez đã thành công ở cấp độ nền tảng. Nếu Berghuis vẫn giữ được vị trí và phong độ, anh sẽ trở thành câu chuyện cảm hứng về sự kiên trì giữa khủng hoảng. Và nếu Tsygankov hòa nhập tốt, Ajax sẽ có chiều sâu đội hình đủ để cạnh tranh ở cả ba đấu trường — Eredivisie, Cup Hà Lan, và Europa League nếu họ rơi vào nhánh đó.

Còn nếu mọi thứ sụp đổ? Thì ít nhất chúng ta đã có một bài học rõ ràng về việc không nên xây dựng kỳ vọng quá nhanh trên nền tảng hỗn loạn. Và đó cũng là một loại thông tin giá trị — thông tin về những gì không nên làm, quan trọng ngang với thông tin về những gì nên làm.