Imran Sarwar được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Pakistan: Bài học quản trị cho thể thao Việt Nam

Khi tôi ngồi trong phòng phân tích dữ liệu tại Paris, theo dõi các giải đấu quần vợt châu Âu, một thông cáo từ Pakistan Stock Exchange lọt vào màn hình radar của tôi. Không phải vì nó liên quan đến thể thao – mà vì nó phơi bày một cấu trúc quản trị mà giới thể thao Việt Nam đang khát khao học hỏi. Ngân hàng Quốc gia Pakistan (NBP) vừa bổ nhiệm Imran Sarwar làm Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng Quản trị với nhiệm kỳ ba năm, có hiệu lực ngay lập tức. Thoạt nhìn, đây là một bản tin tài chính khô khan. Nhưng với tôi, người đã dành 37 năm quan sát cách các tổ chức thể thao vận hành – từ các liên đoàn quần vợt đến câu lạc bộ bóng đá – đây là một bản thiết kế quản trị mà các liên đoàn thể thao quốc gia nên nghiên cứu kỹ lưỡng. Bối cảnh của sự bổ nhiệm này không đơn giản. Chính phủ Pakistan, thông qua NBP, đã công bố quyết định trên sàn giao dịch chứng khoán PSX – một cơ chế minh bạch mà hiếm tổ chức thể thao nào áp dụng. Điều kiện tiên quyết: Imran Sarwar phải vượt qua bài kiểm tra 'Fit & Proper' của Ngân hàng Trung ương Pakistan (SBP) – một quy trình thẩm định năng lực, tính chính trực và sự phù hợp của ứng viên cấp cao. Trong thể thao, chúng ta có quy trình tương tự không? Khi một liên đoàn bổ nhiệm tổng thư ký hoặc giám đốc kỹ thuật, liệu có một cơ chế độc lập nào kiểm tra năng lực quản trị của họ, hay chỉ đơn thuần là sự sắp xếp chính trị? Imran Sarwar không phải là người xa lạ với áp lực. Với bằng Cử nhân Kinh doanh và Kế toán từ Đại học Ohio Wesleyan, bằng Luật từ Đại học Punjab, và hơn 27 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng doanh nghiệp, tổ chức, đầu tư và quản trị rủi ro – trải qua các thị trường Pakistan, Úc, Anh và UAE – ông mang đến một hồ sơ đa quốc gia mà bất kỳ tổ chức thể thao nào cũng cần. Tôi nhớ lại những năm 2026, khi tôi bắt đầu theo dõi cách các liên đoàn quần vợt châu Âu bổ nhiệm giám đốc điều hành. Họ không tìm kiếm người chỉ biết về quần vợt; họ tìm kiếm người biết quản trị, biết tài chính, biết đàm phán. Imran Sarwar chính là mẫu người đó – một nhà quản trị đa năng, không phải một chuyên gia chỉ biết một lĩnh vực. Sự chuyển giao lãnh đạo này diễn ra trong bối cảnh nhiệm kỳ của Tổng Giám đốc tiền nhiệm Rehmat Ali Hasnie kết thúc vào ngày 21 tháng 8 năm 2026. Trong thời gian chờ đợi, Abdul Wahid Sethi đảm nhiệm vai trò Quyền Tổng Giám đốc. Đây là một quy trình chuyển giao có kiểm soát, không đột biến – điều mà tôi hiếm khi thấy trong các tổ chức thể thao. Khi một liên đoàn bóng đá thay đổi chủ tịch, thường là sau một cuộc khủng hoảng hoặc một vụ bê bối, chứ không phải theo một kế hoạch kế nhiệm có hệ thống. Tôi đã chứng kiến quá nhiều tổ chức thể thao Việt Nam rơi vào hỗn loạn khi lãnh đạo thay đổi, vì không có một quy trình chuyển giao rõ ràng. Về mặt tài chính, NBP đang trong tình trạng vững mạnh. Lợi nhuận trước thuế đạt 67,3 tỷ Rupee Pakistan, lợi nhuận sau thuế đạt 32,4 tỷ Rupee, với thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) là 15,23 Rupee trong nửa đầu năm 2026. Những con số này cho thấy một tổ chức đang hoạt động hiệu quả, và việc bổ nhiệm một CEO mới trong bối cảnh tài chính lành mạnh là một chiến lược phát triển, không phải là một biện pháp cứu hỏa. Trong thể thao, chúng ta thường thấy các liên đoàn bổ nhiệm lãnh đạo mới khi đang khủng hoảng – nợ nần, thất bại, bê bối. Điều đó tạo ra một môi trường độc hại cho sự phát triển bền vững. Điểm mấu chốt mà tôi muốn nhấn mạnh: sự khác biệt giữa một tổ chức vận hành theo hệ thống và một tổ chức vận hành theo cá nhân. NBP đang cho thấy một mô hình quản trị dựa trên quy trình – từ việc công bố trên sàn chứng khoán, đến điều kiện kiểm tra của ngân hàng trung ương, đến việc chuyển giao có kế hoạch. Trong khi đó, nhiều tổ chức thể thao vẫn vận hành theo kiểu 'cha truyền con nối' hoặc 'người quen'. Tôi đã thấy điều này ở nhiều quốc gia, không chỉ Việt Nam. Nhưng Việt Nam đang ở một thời điểm quan trọng – với sự phát triển của bóng đá, quần vợt và các môn thể thao khác, nhu cầu về quản trị chuyên nghiệp là cấp thiết. Một góc nhìn phản trực giác: nhiều người cho rằng thể thao cần những người 'đam mê' – những người yêu thể thao, hiểu thể thao. Nhưng tôi cho rằng, thể thao chuyên nghiệp cần những nhà quản trị – những người hiểu về tài chính, về luật, về đàm phán, về quản trị rủi ro. Đam mê là cần thiết, nhưng không đủ. Imran Sarwar có thể không biết gì về quần vợt hay bóng đá, nhưng ông biết cách vận hành một tổ chức lớn, biết cách quản lý rủi ro, biết cách đàm phán với các bên liên quan. Đó là những kỹ năng mà các liên đoàn thể thao đang thiếu trầm trọng. Tôi nhớ lại năm 2026, khi tôi theo dõi đội U21 Đức với sơ đồ 3-3-2-2 và cách họ pressing tầm cao. Tôi đã viết một bài phân tích dài 3.000 từ về mô hình này, dự đoán pressing tầm cao sẽ trở thành tiêu chuẩn mới của bóng đá hiện đại. Điều tương tự cũng đúng với quản trị: các tổ chức thể thao áp dụng mô hình quản trị chuyên nghiệp sẽ trở thành tiêu chuẩn mới. Những tổ chức không thay đổi sẽ bị bỏ lại phía sau. Sự bổ nhiệm của Imran Sarwar tại NBP là một ví dụ về cách một tổ chức lớn vận hành – minh bạch, có quy trình, có điều kiện rõ ràng. Covid-19 không hủy diệt bóng đá, nó ép ta xây hệ thống theo dõi chấn thương thành chiến thuật. Tương tự, cuộc khủng hoảng quản trị trong thể thao – từ các vụ bê bối tham nhũng đến sự sụp đổ tài chính – đang ép chúng ta phải xây dựng các hệ thống quản trị chuyên nghiệp. NBP không phải là một tổ chức thể thao, nhưng nó cho chúng ta thấy một mô hình có thể áp dụng. Khi tôi xây dựng hệ thống theo dõi chấn thương cho 126 cầu thủ châu Âu trong thời gian Covid, tôi đã học được rằng dữ liệu cần trái tim để thành câu chuyện. Tương tự, quản trị cần con người để thành văn hóa. Câu hỏi đặt ra cho các nhà quản lý thể thao Việt Nam: liệu chúng ta có dám áp dụng một mô hình quản trị minh bạch như NBP? Liệu chúng ta có dám công bố các quyết định bổ nhiệm trên một nền tảng công khai, chịu sự kiểm tra của công chúng? Liệu chúng ta có dám yêu cầu các ứng viên lãnh đạo phải vượt qua một bài kiểm tra năng lực độc lập? Đó là những câu hỏi mà tôi đặt ra, không phải để chỉ trích, mà để khuyến khích sự thay đổi. Thất bại truyền thông 2026 cho tôi bài học: dữ liệu cần trái tim để thành câu chuyện. Tương tự, quản trị cần tầm nhìn để thành chiến lược. Imran Sarwar không chỉ là một nhà quản trị ngân hàng; ông là một biểu tượng của sự chuyên nghiệp hóa trong một lĩnh vực thường bị chi phối bởi chính trị và quan hệ cá nhân. Nếu Pakistan có thể làm điều đó trong ngân hàng, tại sao Việt Nam không thể làm điều đó trong thể thao? Từ khán đài U21, tôi nhận ra xu hướng lớn nhất luôn mặc bộ áo khiêm tốn nhất. Sự bổ nhiệm của Imran Sarwar không phải là một bản tin thể thao, nhưng nó mang một thông điệp thể thao sâu sắc: để chiến thắng trên sân cỏ, chúng ta cần chiến thắng trong phòng họp trước. Và để chiến thắng trong phòng họp, chúng ta cần những nhà quản trị – không chỉ những người đam mê. Đó là bài học mà tôi hy vọng các nhà lãnh đạo thể thao Việt Nam sẽ đón nhận.