FIFAe Finals 2036 tại Jeddah hoãn một ngày trước khai mạc: rủi ro an ninh định giá lại vùng Vịnh

Ở Incheon, ba giờ sáng, tôi đóng xong vali. Trong đó có bản kịch bản dẫn cho đêm khai mạc FIFAe Finals 2036 ở Jeddah, mấy tờ ghi chú về thể thức đội tuyển quốc gia, và chiếc áo khoác mỏng tôi vẫn mang mỗi lần ra sân bay. Ba tiếng sau, điện thoại rung. Ban tổ chức thông báo hoãn giải. Không có ngày mới.

Thứ tôi nhớ nhất không nằm ở dòng chữ ấy. Là mấy tấm bảng tên đội tuyển đã in xong và treo sẵn dọc hành lang nhà thi đấu, trong đó có Nhật Bản và Brazil. Chúng treo ở đó, chỉ chờ một buổi chiều nữa là có người bước qua. Rồi không ai bước qua nữa.

Phần dữ kiện cần đứng trước phần cảm giác. FIFAe Finals 2036, giải đấu chính thức của FIFA dành cho các đội tuyển quốc gia ở bộ môn bóng đá mô phỏng, được lên lịch tại Jeddah từ ngày 16 đến 25 tháng 10, do FIFA và Liên đoàn Thể thao điện tử Ả Rập Xê Út đồng tổ chức. Thông báo hoãn đến vào thứ Năm, một ngày trước giờ khai mạc. Văn bản nêu lý do là đánh giá các diễn biến gần đây cùng tác động của chúng lên công tác hậu cần tổ chức giải.

Các diễn biến gần đây gồm một vụ tấn công vào sân bay Riyadh khiến hơn 12 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương, được mô tả là vụ đẫm máu nhất trong hơn một thập kỷ; phong trào Houthi nhận trách nhiệm. Trong ngày thứ Bảy, trước cả thông báo hoãn, Nhật Bản và Brazil đã rút đội tuyển thể thao điện tử của mình sau khi tự đánh giá tình hình nước chủ nhà. Vệt ảnh hưởng trải rộng hơn esports: Six Kings Slam của quần vợt dời từ tháng 10 sang tháng 12, Asian Tour theo dõi sát Saudi International ở Riyadh, AFC để ngỏ khả năng hoãn Asian Cup.

Bảng phân bổ chi phí thuê nhà thi đấu, về mặt giấy tờ, đã khóa từ tuần trước.

Trong mười hai năm theo dõi các giải đấu từ trong phòng hậu cần ra tới bàn bình luận, tôi học được một điều về các thông báo hoãn: thời điểm của nó quan trọng hơn nội dung. Một giải bị hoãn trước ngày khai mạc hai tháng là một lần điều chỉnh lịch. Một giải bị hoãn trước giờ bóng lăn đúng một ngày là một khoản lỗ đã hạch toán xong: vé máy bay của hàng trăm con người, tiền thuê nhà thi đấu, hệ thống truyền hình, khách sạn, suất ăn, hợp đồng phiên dịch. Không khoản nào lấy lại được nguyên vẹn.

FIFAe Finals 2036 có khung mười ngày. Khung ấy nói lên quy mô: nhiều vòng, nhiều ngày thi đấu, một bộ máy vận hành cỡ trung của một sự kiện quốc tế chính thức. Càng nhiều ngày, chi phí chìm càng lớn khi nút dừng được bấm muộn.

Điểm đáng chú ý nhất của câu chuyện này nằm ở thứ tự các sự kiện: các liên đoàn quốc gia hành động trước, ban tổ chức hành động sau. Nhật Bản và Brazil rút đội trong ngày thứ Bảy. Đến thứ Năm, FIFA và Liên đoàn Thể thao điện tử Ả Rập Xê Út mới ra thông báo. Nghĩa là quyết định hoãn không ngăn được làn sóng rút lui — nó xác nhận làn sóng ấy. Với một giải đấu đội tuyển quốc gia, sự vắng mặt của hai nền bóng đá mô phỏng mạnh làm mỏng cả bảng đấu lẫn uy tín thương mại của bất kỳ phiên bản nào được tổ chức lại.

Phần vận hành cũng để lộ một khoảng trống quản trị. Thông báo hứa sẽ công bố thêm trong thời gian thích hợp, nhưng không đưa ra ngày. Trong ngôn ngữ điều hành sự kiện, thiếu ngày là thiếu cam kết. Giải có thể được tổ chức lại trong nước chủ nhà, dời sang một thành phố khác, hoặc dừng hẳn. Hai liên đoàn đã rút sẽ phải cân nhắc lại từ đầu, và chi phí đi lại, bảo hiểm, trách nhiệm chăm sóc tuyển thủ nhiều khả năng nằm ở phía liên đoàn chứ không phải ban tổ chức.

Đặt cạnh bức tranh khu vực, câu chuyện mang một tầng nghĩa khác. Ả Rập Xê Út đã dồn nguồn lực nhà nước để trở thành trung tâm tổ chức thể thao điện tử của thế giới, với Riyadh là hạt nhân. Một sự kiện cấp FIFA bị đẩy lùi vì an ninh tại chính hạt nhân ấy là ví dụ cụ thể cho rủi ro tập trung vào một đầu mối. Và vì quần vợt, golf, bóng đá trong vùng cùng lúc phải xoay lịch, đây là rủi ro hệ thống của cả một vùng chủ nhà, không phải vấn đề riêng của esports.

Có một loại dữ liệu không đo được bằng bảng tính. Các mô hình xác suất tính được khả năng một giải bị hủy, nhưng không tính được cảm giác của một tuyển thủ mười chín tuổi đã đóng xong hành lý, đã chào mẹ, đã hứa sẽ gọi về sau vòng bảng. Đằng sau mỗi pha xử lý là một con người đang gánh cả một thế giới riêng, và lần này thế giới ấy bị dừng lại bởi một quyết định không ai trong số họ được hỏi ý kiến.

Cách đọc dễ chịu nhất về thông báo này là: ban tổ chức đặt an toàn lên trên lịch thi đấu, và đó là điều đúng đắn. Điều đó đúng, nhưng nó chỉ đúng một nửa. Nửa còn lại nằm ở chỗ tín hiệu an toàn đầu tiên không đến từ ban tổ chức. Nó đến từ các liên đoàn, những đơn vị tự bỏ tiền, tự chịu trách nhiệm về con người của mình. Khi bên trả tiền cho suất tham dự tự rút trước, cái bị định giá lại không phải một tuần lịch thi đấu, mà là mức độ tin cậy của địa điểm tổ chức trong mắt khách hàng.

Cũng nên cẩn thận với câu chuyện kháng cự rồi trở lại. Một lần hoãn là một điểm dữ liệu, không phải một xu hướng. Nhưng điểm dữ liệu này có trọng lượng riêng: nó xuất hiện ở đúng trung tâm chiến lược mà cả vùng đã đặt cược, và nó xuất hiện đồng thời ở bốn môn thể thao. Nếu một sự kiện thứ hai tại vùng Vịnh bị ảnh hưởng trong cùng chu kỳ, mức phụ phí rủi ro an ninh sẽ chuyển từ tạm thời sang cấu trúc — và khi ấy, các khu vực cạnh tranh như châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á lấy lại được lợi thế trong đàm phán đăng cai.

Một trận thua có thể là nơi đẹp nhất để tìm thấy con người thật của họ. Ở đây, người ta thấy một bộ phận vận hành chọn dừng lại thay vì chọn im lặng cho qua. Nhưng người ta cũng thấy ai đã phải quyết định trước.

Điều đáng theo dõi trong những tuần tới không nằm ở việc giải có được tổ chức lại hay không, mà ở chỗ một ngày cụ thể có xuất hiện hay không. Một ngày trên lịch là tín hiệu niềm tin; sự im lặng kéo dài là một tín hiệu khác. Áo giáp họ mặc không phải để che vết thương, mà để người khác thấy họ đã chiến đấu thế nào. Trong câu chuyện này, tấm áo giáp ấy đang được treo lại trong hành lang, bên cạnh những tấm bảng tên chưa ai bước qua. Có những tiếng vỗ tay không ai nghe thấy mà vang hơn cả sân vận động.