Zidane và bản danh sách đầu tiên: Khi 15 cựu binh World Cup phải che chắn cho 5 gương mặt vô danh

Khi Zinedine Zidane công bố bản danh sách đầu tiên với tư cách huấn luyện viên trưởng đội tuyển Pháp, tôi ngồi lì trước màn hình gần bốn tiếng đồng hồ để bóc từng dòng. Không phải vì tò mò suông. Tôi muốn biết đây là một cuộc cách mạng thật, hay chỉ là một màn trình diễn truyền thông được đóng gói quá khéo léo.

23 cái tên. 15 người từng góp mặt ở kỳ World Cup gần nhất. 5 gương mặt chưa một lần khoác áo đội tuyển quốc gia. 3 cựu binh bị gạch tên.

Đó là tất cả những con số cứng mà chúng ta có. Không xG. Không PPDA. Không một chỉ số pressing nào. Một bản danh sách là lời tuyên bố về ý định, chứ không phải một điểm dữ liệu. Và tôi sẽ nói thẳng: bất kỳ ai hôm nay dám khẳng định "Pháp của Zidane đang vận hành trơn tru" đều đang bán cho bạn một niềm tin, chứ không phải một sự thật.

Nhưng khoan đã. Có một thứ trong bản danh sách này khiến tôi phải ngồi lại, và nó không nằm ở năm cái tên tân binh.

Bối cảnh: điều giới truyền thông đang đồng thanh nói

Câu chuyện chung mà mọi tờ báo đang hát vang rất đơn giản: Zidane đến, ông mở ra một kỷ nguyên mới, trẻ trung, táo bạo, hướng tới Euro 2028. Người hâm mộ Pháp đang phấn khích. Các bình luận viên đang reo hò. Ai cũng thấy một cuộc làm mới đầy hứa hẹn.

Bối cảnh của bản danh sách này cũng chẳng dễ chịu chút nào. Pháp nằm ở League A của UEFA Nations League, chung nhóm với Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Italia. Bốn trận đấu trải qua hai đợt tập trung: mở màn trên đất Thổ Nhĩ Kỳ tại Kocaeli, rồi làm khách trước Bỉ, tiếp Italia trên sân nhà, và gặp lại Bỉ một lần nữa.

Với một huấn luyện viên mới toanh, đây gần như là lịch trình tồi tệ nhất có thể. Không có trận giao hữu khởi động. Không có trận đấu thủ tục để rà soát đội hình. Chỉ có bốn trận đấu cạnh tranh thật, trong đó hai lần đối đầu cùng một đối thủ, và mở màn bằng chuyến làm khách đến một nơi chẳng hề thân thiện.

Tôi đã nhiều lần nói câu này, và tôi nói lại: thời điểm tung ra thông tin quan trọng hơn bản thân thông tin. Một huấn luyện viên được gia nhập với thứ lịch thi đấu dễ thở sẽ có ba tháng để thở. Zidane thì không. Ông ấy có đúng một đợt tập trung trước khi bảng dữ liệu đầu tiên được viết bằng mồ hôi và bàn thua.

Ruột bài: cái khe hở mà không ai chịu nhìn

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn. Bởi vì khi mọi người đang nói về năm tân binh, thì câu chuyện thật lại nằm ở tuyến dưới.

Zidane đã giữ lại 15 cầu thủ từng dự World Cup, với thủ quân Kylian Mbappé cùng Ousmane Dembélé, người đang giữ Quả bóng Vàng. Đây là một quyết định phòng ngừa rủi ro có chủ đích: một huấn luyện viên mới trong đợt tập trung đầu tiên luôn cần giữ lại phần lõi đã được kiểm chứng để bảo vệ sàn kết quả. Tôi không phản đối điều đó. Vấn đề nằm ở chỗ khác.

William Saliba vắng mặt. Không có lý do nào được nêu ra. Và ở vị trí của anh ta, Zidane gọi Jérémy Jacquet, một trung vệ trẻ chưa từng có bất kỳ lần khoác áo đội tuyển quốc gia nào. Hàng phòng ngự, theo chính cách diễn đạt của bản tin gốc, đang trải qua một cuộc tái cấu trúc đáng kể.

Hãy nghe tôi. Một trung vệ chưa từng thi đấu ở cấp độ đội tuyển quốc gia, được ném vào một hàng phòng ngự đang được xây lại từ đầu, trước hai chuyến làm khách dữ dội tại Thổ Nhĩ Kỳ và Bỉ, trong một đợt tập trung duy nhất. Đó là biến số cao nhất trong toàn bộ bản danh sách này. Không phải Mbappé. Không phải năm tân binh. Mà là tuyến dưới.

Và còn một chi tiết mà tôi đoan chắc phần lớn các bản tin đã bỏ qua: Andy Diouf được xếp ở vị trí hậu vệ cánh. Nếu vị trí sở trường của cầu thủ này khác với cách mô tả, đây là một dự án chuyển đổi vị trí, một kiểu lựa chọn mà ở đó hồ sơ cá nhân được đặt trên vị trí thi đấu, rất đặc trưng của Zidane. Tôi để ngỏ khả năng này, vì tôi chưa xác minh được câu lạc bộ lẫn vị trí của cầu thủ trong tài liệu gốc.

Rồi đến cú quyết định nặng ký nhất về mặt ý thức hệ: N'Golo Kanté bị gạch tên.

Hãy dừng lại một giây. Kanté là mẫu tiền vệ phòng ngự thuần túy, kiểu người ta gọi là máy quét, kẻ làm bẩn áo để người khác được sạch bóng. Việc loại anh ta, đồng thời trao cơ hội cho Lucas Da Cunha, một nhạc trưởng ở Como, gửi đi một thông điệp rõ ràng: tuyến giữa của Pháp sẽ chơi theo hướng tiến bộ hơn, chấp nhận cầm bóng nhiều hơn, thay vì chỉ lo chặn đứng các pha chuyển trạng thái.

Có lần tôi từng nói tỷ lệ kiểm soát bóng là chỉ số lừa dối nhất trong bóng đá. Tôi giữ nguyên quan điểm đó. Nhưng ở đây, vấn đề không phải là con số kiểm soát bóng. Vấn đề là cấu trúc phòng ngự. Khi bạn rút đi một máy quét thuần túy và không thay bằng một người có cùng hồ sơ, bạn buộc phải phòng ngự bằng sự kiểm soát và độ kết dính khối. Đó là một lựa chọn đẹp về mặt triết lý. Nhưng nó cũng là một lựa chọn mong manh trong một hàng phòng ngự vừa bị xây lại, chưa từng tập chung với nhau ở cấp độ này.

Cùng lúc, việc loại bỏ Lucas Hernandez và Lucas Digne, hai hậu vệ cánh giàu kinh nghiệm, khiến tổn thất tập trung đúng vào khu vực ít được diễn tập nhất trên sân. Tôi không nói Zidane sai. Tôi nói rủi ro đang bị dồn vào một chỗ, và nó cần được đặt tên.

Còn Esteban Lepaul, được mô tả là chân sút số một Ligue 1 mùa trước, là một hồ sơ hoàn toàn khác: mẫu trung phong cắm vùng cấm, một kế hoạch B khác biệt với các hồ sơ rê bóng vào nửa không gian của Mbappé và Dembélé. Đây là một tín hiệu về quy hoạch, không phải một sự bổ sung mỹ phẩm. Và tôi phải nói thêm, tuyên bố vua phá lưới Ligue 1 của anh cũng là chi tiết tôi chưa xác minh được trong nguồn gốc.

Và đây rồi, cái khe hở mà không ai chịu nhìn. Năm tân binh này không được gọi vào một loạt trận giao hữu. Họ được gọi vào các trận đấu cạnh tranh thật của Nations League. Theo quy định của FIFA về tư cách cầu thủ, một lần ra sân ở trận đấu cạnh tranh cấp đội tuyển quốc gia sẽ khóa vĩnh viễn tư cách quốc tế của cầu thủ đó vào liên đoàn ấy, khác hẳn với việc ra sân trong một trận giao hữu, vốn không ràng buộc gì. Nghĩa là, nếu trong số năm cái tên này có bất kỳ ai từng đủ điều kiện khoác áo một liên đoàn khác, Zidane đang thực hiện một quyết định về chiến lược tư cách cầu thủ, chứ không đơn thuần là một lựa chọn chuyên môn. Bản tin gốc không hề đề cập điều này. Đó là một khoảng trống đáng lưu ý.

Còn một chuyện nữa về bản danh sách này mà tôi nghĩ nên được nói ra: nguồn cung tài năng của Pháp. Năm cầu thủ lần đầu được gọi lên đội tuyển quốc gia trong cùng một đợt, xuất thân từ nhiều tầng câu lạc bộ khác nhau, từ những đội bóng lớn cho tới các đội tầm trung như Toulouse, Rennes và Como. Đây là mô hình cung ứng kép đặc trưng của một quốc gia tầng một: cầu thủ thường xuyên đá chính ở các câu lạc bộ lớn, cộng với những gương mặt đang lên ở các đội tầm trung. Đó là bản sắc của một đội tuyển biết cách tạo ra chiều sâu, thay vì sống nhờ một ngôi sao duy nhất.

Và trong một phòng thay đồ bị gọt đi ba trụ cột kỳ cựu, cấu trúc uy quyền trở thành điểm tựa quan trọng nhất. Mbappé là thủ quân không thể tranh cãi. Dembélé đang giữ Quả bóng Vàng. Zidane có trong tay hai mốc tham chiếu rõ ràng, giữa một tập thể vừa bị tước đi những tiếng nói lớn tuổi. Đó là một lá chắn. Nhưng nó cũng là một ủy quyền kép cần được quản trị khéo léo, nếu không sẽ thành một mối quan hệ quyền lực đôi khiến nội bộ phải chọn phe.

Tôi có thể sai ở đâu

Tôi luôn tự nhắc mình: người ta ghét tôi vì tôi nói trước, rồi tìm đến tôi khi tôi nói đúng. Nhưng tôi cũng đã học được, sau nhiều lần vấp, rằng một kẻ khiêu khích không có phần tự vấn là một kẻ khiêu khích sẽ sớm thành trò cười.

Nên hãy để tôi tự bẻ lại lập luận của chính mình.

Thứ nhất, tôi đang phán đoán rủi ro phòng ngự trên giấy. Không có xG, không có xGA, không có chỉ số pressing nào trong tay. Nếu hàng thủ mới của Pháp giữ sạch lưới trước Thổ Nhĩ Kỳ và Bỉ, toàn bộ lập luận tuyến dưới là điểm gãy của tôi sẽ sụp đổ chỉ sau hai trận.

Thứ hai, tôi có thể đang áp khuôn tư duy bóng đá Anh, nơi tôi lớn lên, lên một đội tuyển Pháp vốn có văn hóa huấn luyện khác hẳn. Sự kết dính khối và khả năng phòng ngự bằng cách giữ bóng không phải lúc nào cũng cần một máy quét. Những đội bóng hay nhất lịch sử từng chơi mà không cần ai làm bẩn áo.

Thứ ba, và quan trọng nhất: tôi không biết lý do Saliba vắng mặt. Nếu đó là chấn thương, rủi ro của tôi là thật. Nếu anh ta đã tuyên bố nghỉ thi đấu quốc tế, thì mọi thứ tôi vừa nói về sự thay đổi không mong muốn trở thành vô nghĩa. Nguồn tin không phân biệt được hai khả năng này.

Thứ tư, tôi cũng phải thừa nhận rằng bốn trận đấu cạnh tranh trong một cửa sổ thi đấu ngắn cũng có mặt tích cực của nó: nó mang lại cho Pháp một lượng thông tin phản hồi dày đặc bất thường về một hàng thủ mới. Nếu họ vượt qua được, chúng ta sẽ có câu trả lời nhanh hơn nhiều so với một loạt trận giao hữu nhạt nhòa. Đó là một điểm cộng mà tôi không muốn bỏ qua.

Kết: một dự đoán có thể kiểm chứng

Đây là điều tôi đặt cược: Pháp của Zidane sẽ không sụp đổ, nhưng họ sẽ để lọt lưới nhiều hơn chúng ta tưởng trong hai trận đầu. Không phải vì họ thiếu tài năng. Mà vì bạn không thể xây lại một hàng phòng ngự trong một đợt tập trung, trước những chuyến làm khách khắc nghiệt nhất của cả chu kỳ.

Nếu tôi đúng, hãy nhớ đến bài viết này vào tháng Mười. Nếu tôi sai, hãy nhớ đến nó khi tôi tự kiểm điểm. Cả hai cách, tôi chỉ cần một điều: một ai đó dừng lại và lắng nghe trước khi họ gật đầu.

Bóng đá không công bằng. Nhưng chính sự bất công ấy mới dệt nên những huyền thoại.