Chris Richards và làn sóng cầu thủ Mỹ ở Anh: thước đo thật nằm ở số phút

Ở hành lang dẫn ra khu vực họp báo, tôi đếm được bảy người mặc áo đội tuyển quốc gia Hoa Kỳ đi ngang qua trong vòng mười phút. Không ai trong số họ là phóng viên. Họ là những người hâm mộ đến sớm, đứng ngoài sân tập từ lúc mặt trời còn chưa lên hết, và tất cả đều chờ đúng một cái tên: Chris Richards.

Richards ngồi ở hàng ghế đầu. Bên cạnh anh là Zavier Gozo, 19 tuổi, người vừa rời Real Salt Lake để ký hợp đồng với Crystal Palace. Hai người ngồi cách nhau một khoảng ghế vừa đủ để hiểu rằng đây là một sự sắp đặt có chủ đích. Richards nói về nước Anh bằng giọng của người đã sống ở đó đủ lâu để biết mình đang nói gì. Gozo ngồi nghe, gật đầu ở những chỗ mà một cầu thủ 19 tuổi thường gật đầu khi chưa hiểu hết.

Tôi đã đến những sân tập như thế này rất nhiều buổi chiều. Từ bãi tập đến khán đài vắng, tôi đếm nhịp tim đội bóng bằng đôi giày lấm bùn. Sau năm năm viết từ nước Đức, điều tôi tin chắc là: một buổi họp báo hay nằm ở những gì người ta để lại phía sau ghế ngồi, chứ không nằm ở những gì người ta nói ra trước micro.

Đợt tập trung này của đội tuyển Hoa Kỳ có bốn trận giao hữu: Peru, Chile, Mexico và Canada. Không trận nào mang tính chất vòng loại. Nhưng nếu chỉ nhìn vào lịch thi đấu để đánh giá, người ta sẽ bỏ qua chi tiết quan trọng nhất: không một cầu thủ nào trong danh sách trên 30 tuổi, và 13 người có thể ra mắt đội tuyển quốc gia lần đầu. Một số trụ cột lớn được cho nghỉ hoàn toàn.

Ban huấn luyện gọi đây là kỳ tái thiết có chủ đích. U.S. Soccer đang xây một trung tâm huấn luyện quốc gia mới, và đợt tập trung này là dịp để kiểm tra chiều sâu đội hình trước khi bước vào chu kỳ thi đấu quan trọng hơn.

Phía sau câu chuyện đội tuyển là một câu chuyện khác, ồn ào hơn: làn sóng cầu thủ Mỹ đổ sang bóng đá Anh. Zavier Gozo, 19 tuổi, từ Real Salt Lake sang Crystal Palace. Năm cầu thủ khác chuyển đến Championship: Arfsten, McGlynn, Berhalter, Bombino và Pukstas. Cộng thêm Chris Richards đã ở Palace từ trước, người ta có đủ chất liệu để nói về một đường ống cầu thủ Mỹ chảy vào bóng đá Anh.

Richards gọi đó là dấu hiệu cho thấy bóng đá Mỹ đang sản sinh ra những cầu thủ chăm chỉ và một vài người có tài năng. Anh nói giải bóng đá Anh là hệ thống tốt nhất thế giới, và cũng là khắc nghiệt nhất.

Cần tách hai thứ ra khỏi nhau ở đây.

Sự kiện chuyển nhượng có thật và có thể kiểm chứng. Một cầu thủ vào Premier League, năm cầu thủ vào Championship, một cầu thủ 19 tuổi được một câu lạc bộ Premier League mua trực tiếp từ MLS. Đây là loại dữ kiện kiểm chứng được, và nó phản ánh một xu hướng đã tồn tại nhiều năm: các câu lạc bộ Anh coi MLS là thị trường trẻ, giá rẻ hơn Nam Mỹ và châu Âu, lại có thêm lợi thế thương mại từ thị trường truyền hình Mỹ.

Những tuyên bố về sự tôn trọng thì cần đọc bằng thái độ thận trọng. Khi Richards nói rằng khán giả Anh đang đánh giá cao cầu thủ Mỹ, dẫn chứng anh đưa ra là những người trên khán đài mặc áo đội tuyển Mỹ. Đó là một quan sát cá nhân, không phải một phép đo. Một vài chiếc áo trên khán đài không nói lên điều gì về việc một cầu thủ có được đá chính hay không.

Điểm tôi quan tâm nhất, với tư cách người theo dõi các đội bóng ở Đức và Anh, nằm ở vị trí của hai gương mặt được đưa lên trang nhất. Một hậu vệ và một tiền vệ. Các câu lạc bộ Anh đang tuyển người Mỹ ở trục dọc sân, chứ không dừng ở hàng công. Định kiến cũ về cầu thủ Mỹ chạy khỏe, sút xa, đá cánh đang bị thay bằng một nhu cầu rộng hơn: hậu vệ biết chơi bóng dưới áp lực, tiền vệ biết giữ nhịp. Đó là thay đổi về loại cầu thủ, và nó đáng kể hơn mọi lời khen.

Cấu trúc đường ống cũng cho thấy giới hạn của nó. Premier League là điểm cuối, Championship là tầng kiểm tra, MLS là nguồn. Năm cầu thủ vào Championship nghĩa là năm người phải chứng minh mình chịu được cường độ thể lực của giải hạng hai Anh, nơi lịch thi đấu dày, sân bãi xấu, và số phút thi đấu không bao giờ được hứa trước.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, một cầu thủ trẻ chuyển từ MLS sang Anh thường mất từ sáu đến mười hai tháng để thích nghi với việc bị pressing liên tục trong không gian hẹp. MLS không tạo ra đủ số trận có áp lực như vậy. Cầu thủ học ở Championship, không học ở băng ghế dự bị Premier League.

Với Gozo, câu chuyện còn khắt khe hơn. Cậu 19 tuổi, vừa được gọi lên đội tuyển quốc gia lần đầu, vừa được một câu lạc bộ Premier League mua. Cậu nói mình đến để học hỏi, nhưng cũng phải cạnh tranh, và nói về những đàn anh mà cậu từng xem trên truyền hình. Cách nói đó lành mạnh. Nhưng một cầu thủ 19 tuổi được đặt cạnh một trung vệ 25 tuổi tại một sự kiện truyền thông quốc gia là một thông điệp mà ban huấn luyện và bộ phận truyền thông cùng phát đi. Kỳ vọng được tạo ra trước khi có phút thi đấu nào.

Có một cách hiểu sai đang lan ra trong các cuộc tranh luận về bóng đá Mỹ, và tôi muốn nói thẳng: việc cầu thủ Mỹ được các câu lạc bộ Anh mua không đồng nghĩa với việc bóng đá Mỹ đã được công nhận về mặt chuyên môn.

Các câu lạc bộ Anh mua cầu thủ Mỹ vì nhiều lý do chồng lên nhau. Giá MLS còn rẻ so với các thị trường tương đương. Cầu thủ Mỹ trưởng thành trong môi trường thể thao chuyên nghiệp hóa cao, ít rủi ro về thái độ. Và mỗi cầu thủ Mỹ ở Premier League là một điểm chạm với khán giả Mỹ, nơi các hợp đồng truyền hình đang tăng giá. Lý do cuối cùng hiếm khi được nói ra trong các buổi họp báo, nhưng nó tồn tại.

Sự tôn trọng mà Richards cảm nhận được là một chỉ báo thị trường trước khi là một chỉ báo chuyên môn. Các câu lạc bộ tôn trọng giá trị thương mại của cầu thủ Mỹ. Việc họ tôn trọng chất lượng chuyên môn của cầu thủ Mỹ là một câu chuyện khác, và cách duy nhất để trả lời là số phút thi đấu.

Ở phía ngược lại, có một rủi ro ít ai nhắc: MLS mất cầu thủ trẻ quá sớm. Khi một tiền vệ 19 tuổi ra đi sau một mùa giải chuyên nghiệp, giải đấu nội địa mất đi phần giá trị mà chính nó đã tạo ra. Nếu không có điều khoản chia phần trăm chuyển nhượng và không tái đầu tư, đường ống sẽ chảy theo một chiều cho đến khi nguồn cạn.

Còn với chính đội tuyển Mỹ, một kỳ tập trung với 13 cầu thủ có thể ra mắt và không ai trên 30 tuổi là cuộc kiểm tra chiều sâu, đồng thời là một khoảng trống lãnh đạo. Hai trận với Mexico và Canada mang ý nghĩa tâm lý lớn hơn hẳn hai trận với Peru và Chile. Một đội hình toàn cầu thủ trẻ đối đầu với đối thủ khu vực là phép thử mà kết quả giao hữu không phản ánh đủ, nhưng áp lực thì có thật.

Chuyển nhượng nằm ở ánh mắt cầu thủ khi rời sân tập, không phải ở dòng tin trên bảng tin. Với làn sóng cầu thủ Mỹ sang Anh, phép đếm quan trọng là số người được đá, hơn là số người được mua. Mùa giải này sẽ trả lời.

Trong ga-ra, bóng đá không cần màn hình lớn; nó thì thầm qua còi xe và khói thuốc. Tôi sẽ theo dõi số phút của Gozo ở Palace, số phút của năm cái tên ở Championship, và cách đội tuyển Mỹ đi qua hai trận gặp Mexico và Canada mà không có người dẫn đường trên 30 tuổi. Tôi không viết về bóng đá; tôi viết về những con người mặc áo đấu. Nếu đường ống thật, nó sẽ không cần ai tuyên bố nó tồn tại.